Vandaag is het vier jaar sinds de grootschalige invasie van Oekraïne begon. Ik betuig mijn blijvende steun aan alle Oekraïners die elke dag leven met verlies, onzekerheid en veerkracht. Slava Ukraini — eer aan wie blijft volhouden, beschermen en hopen.

Na een nacht zonder slaap kwam ik vanmorgen om 6u40 aan in Kraków. De stad lag er stil en ijzig bij, met temperaturen van –8 die meteen door je jas snijden. Ik wandelde wat rond, maar eerlijk: de kou had ik wel gehad. Gelukkig kon ik even schuilen in het hotel van Veronica, een warme tussenstop voor ik weer verder moest.

De luchtalarmen in Lviv zijn helaas geen uitzondering meer, maar wat er deze week gebeurde, voelde anders. De explosies gingen door merg en been, een diepe, fysieke dreun die je niet alleen hoort maar in je ribbenkast voelt. Het was de dag dat opnieuw Kinzjal‑raketten richting West‑Oekraïne werden gelanceerd.

Vertrekken naar Kraków voelde al vreemd. In het centrum waren plots geen taxi’s meer te vinden. Aan de hotelreceptie kreeg ik doodleuk te horen dat het volledige centrum gesloten was voor verkeer door de zware sneeuwval. Dat voorspelt nooit iets goeds.

Zondag werd aangekondigd als een dag met zware sneeuwval, en voor één keer klopte de voorspelling tot op de minuut. Vanaf de vroege ochtend tot laat in de avond viel er onophoudelijk sneeuw, een dikke witte muur die de stad langzaam stillegde. Temperaturen zakten richting –11, en elke stap buiten voelde alsof je door een andere wereld liep.

Vandaag stond het plein opnieuw vol mensen die weigeren te vergeten. Het protest voor de vrijlating van de Azovstal‑gevangenen bracht een mix van oud-strijders, familieleden, kinderen en burgers samen — allemaal met één doel: laten zien dat hun broeders nog steeds vastzitten, en dat hun strijd nog niet voorbij is.

Vandaag werden twee jonge soldaten begraven.  Voor de kerk stond hun bataljon opgesteld: rijen jonge mannen met foto’s in de hand, de Oekraïense vlaggen die zacht maar koppig bleven wapperen in de wind. Families verzamelden zich aan de ingang, stil wachtend tot de zwarte busjes zouden verschijnen — de voertuigen die niemand ooit wil zien, maar die hier te vaak stoppen.

Valentijnsdag in Lviv begint niet met rode rozen of hartvormige dozen chocolade. Hier, in een stad die al jaren leeft met oorlog op de achtergrond, krijgt liefde een andere betekenis. Vroeg in de ochtend verzamelden honderden mensen zich rond het Taras Shevchenko‑monument. Geen romantisch gebaar, maar een moment van herinnering. Een dag waarop geliefden worden herdacht, niet gevierd.

Phoenix vangt vrouwen op die uit de zwaarste frontzones zijn gevlucht. Mensen met verhalen die je niet zomaar naast je neerlegt. Vaak komen ze aan met het enige wat ze nog hebben: hun hond. Voor hen is dat dier een stukje thuis dat nog overeind staat.

Vandaag ging opnieuw het luchtalarm af. Het geluid vulde de straten, restaurants, telefoons… maar de mensen hier blijven gewoon verder leven. Ze eten door, praten door, bewegen door. Niet omdat het veilig is, maar omdat het leven in oorlog hen heeft geleerd om niet bij elke sirene stil te vallen. Je voelt dat het eigenlijk niet klopt, maar je doet mee. Wat moet je anders.

Vandaag ging ik naar de begraafplaats waar de gesneuvelde soldaten begraven worden. Voor ik ook maar één stap zette, vroeg ik eerst toestemming aan een agent om foto’s te mogen nemen. Na wat heen‑en‑weer praten mochten we het terrein op, met één duidelijke regel: geen mensen van dichtbij fotograferen, tenzij ze het zelf wilden. Maar hoe vraag je zoiets aan iemand die midden in zijn verdriet staat.

Het was nog pikdonker toen we om 7 uur ’s ochtends in Lviv aankwamen. Min zes graden, ijskoud, en je voelt die vermoeidheid meteen extra hard. We hebben dan maar een taxi genomen om eerst naar het hotel te gaan en onze bagage af te zetten. Daarna meteen door naar het International Volunteers Center, waar we al om 10 uur een afspraak hadden.